«Бейжің Ресей Федерациясының басты сауда серіктесіне айналды. Украинаға баса көктеп кіру салдарынан ел экономикасы құрдымға кетіп, ҚХР-ға толықтай тәуелді болды», — деп жазады батыстық саясаттанушылар Ресейдің Бейжіңге тәуелділігіне қатысты түсінік бере отырып.
Украина аумағында соғыс қимылдары басталғаннан кейін Ресейге салынған батыс санкциялары елді Кеңес Одағы құрылған кезден бері қалыптасып келе жатқан бизнес-модельден айырды. Ресейдің Қытаймен сауда-саттықты жалғастырудан басқа таңдауы жоқ.
ҚХР-да келе жатқан экономикалық дағдарыс — бұл саудасы Бейжіңге қатты тәуелді емес елдер үшін белгі болып отыр. Қытай Тайваньға шабуыл жасайтын болса, Германия елге қарсы санкциялар салынады деп болжап отыр. Бұл ретте, Берлинде Аспан асты елімен арадағы қарым-қатынасты күрт үзетін болса, оның салдары елдің ЖІӨ-сін 5 пайызға төмендетеді деп есептеді.
Германия 2009 жылғы әлемдік қаржы дағдарысы кезінде және 2020 жылғы пандемия кезінде де осындай жағдайды бастан кешірген. Мұндай сценарий ауыр күйзеліс тудырмауы тиіс, бірақ оған жеткізбес үшін Германия Бейжіңмен сауда қатынастарын қазірден бастап қысқарта бастады.
Бұл Қытаймен сауда-саттық көлемін оған тәуелді елдер ұлғайтып жатқанын білдіреді. Қытай Компартиясының төрағасы Си Цзиньпин Ресейге қытайлық өнімдерді ірі көлемде жіберуде. РФ-ның барлық сауда айналымының үштен бірінен астамы қазір Қытайға тиесілі, ал Ресейден келетін импорт үлесі Аспан асты елінің барлық сыртқы саудасының 5%-ын, ал экспорт небәрі 3%-ын құрайды.
Берлиндік «Ғылым және саясат» қорының Ресей жөніндегі сарапшысы Янис Клюге елдер арасындағы сауда айналымы өсіп жатқанымен, РФ-ға құйылған қытайлық инвестиция азайып бара жатқанын атап өтті. Оның пікірінше, бұл инвестиция үшін ресейлік нарықтың тартымдылығы төмен екенін білдіреді.
Кремль қытайлық компаниялар дайын зауыттарын қалдырып, елден кеткен батыс компанияларының орнын басып Ресей нарығына кіргісі келмейтінін атап өтті. Мәскеу мэрі Сергей Собянин қытайлық автоөнеркәсіп нарығы еуропалық нарыққа қарағанда әлдеқайда қатаң екенін атап өтті. Ресей Renualt компаниясынан зауыт алып, оның атауын Москвич деп өзгертті.
Қытай аталған зауытты алып, қытайлық автомобильдердің өндірісін ұйымдастыру туралы ұсыныстан бас тартты. Собянин қытайлықтар дайын өнімді сатқысы келетінін, бірақ Ресейге шығарғысы келмейтінін атап өтті.
«Бізге ашық түрде айтып жатыр: қандай да бір технология алғыларың келсе, өнімді толықтай сатып алыңдар, — деп шамданды Сергей Собянин. Бізге ең дұрысы жақын арада алмастыра алатын құрамдас бөліктер керек екенін айттық. Олар бізге мұны түсінетінін, сондықтан олай жасамайтынын, кем дегенде қолжетімді бағада жасамаймыз деп отыр. Мінекей, екі еселенген бағамен».
Янис Клуге «Ресей-Қытай экономикалық қатынастары. Мәскеу тәуелділік жолында» тақырыбында зерттеу жүргізіп, Ресей-Қытай қарым-қатынастарындағы осал тұстарды атап өтті. Бейжің әлі күнге дейін Ресей үшін қажетті «Сібір күші 2» газ құбырын салу жөніндегі жобаға қатысудан бас тартуда.
Кремльге Батыс Сібірден газ өткізу үшін жаңа нарықтар табу қажет. Алайда Қытай өздеріне Ресей сататын көлемде газ қажет емес деп есептейді. Бейжің жаңартылатын энергия көздеріне инвестиция салу бойынша әлемде көш бастап тұр және жанатын энергия ресурстарына тәуелділікті өте тез қысқартты. Клюге «Сібір күші 2» жобасы 2030-шы жылдан ерте іске қосылмайтынын және «бұрын Еуропаға арналған өндірістік қуаттың аздаған бөлігін ғана пайдаланады» деп атап өтті.
«Ресей валюталық операцияларда қытайлық юаньды жиі қолдануда. Валюта Қытай үкіметінің бақылауында және Қытай тауарлардың бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін жасанды түрде төмендете алады. Сәйкесінше, мұндай жағдайда ресейлік юаньмен қаржылай жинақ құнсыздануы мүмкін. Сонымен қатар, РФ импортының жартысы доллар мен еуромен төленеді. Мұндай соманы юаньға айналдыру үшін Бейжіңнің рұқсаты қажет. Осылайша Кремль Қытайға тәуелді болып қалды», — деп жазады батыстық экономистер.
Олардың пікірінше, Владимир Путин Украина аумағына әскерлерді жіберу арқылы, бірнеше айдың ішінде Ресейді басқа автократиялық мемлекетке тәуелді елге айналдырды.